Czy zawód prawnika zniknie z rynku? Jak sztuczna inteligencja zmienia oblicze prawa

Wstęp

Świat prawa przechodzi właśnie cichą rewolucję, która zmienia fundamenty zawodu prawnika. Sztuczna inteligencja nie jest już futurystyczną wizją – stała się codziennym narzędziem w najlepszych kancelariach, analizując tysiące stron dokumentów w godziny zamiast tygodni i wykrywając luki prawne niedostrzegalne dla ludzkiego oka. To nie oznacza jednak końca prawników – wręcz przeciwnie, ich rola ewoluuje od żmudnego przetwarzania dokumentów do strategicznego doradztwa, gdzie ludzka empatia i kreatywność łączą się z technologiczną precyzją. W tym artykule pokażę, jak AI już dziś zmienia praktykę prawniczą, które kompetencje zyskują na znaczeniu i jak przygotować się na nadchodzące zmiany, by nie tylko przetrwać, ale rozkwitać w nowej erze.

Najważniejsze fakty

• AI analizuje dokumenty prawne z niespotykaną prędkością – przegląd 10 000 stron zajmuje jej 2-4 godziny zamiast tradycyjnych 3-4 tygodni, osiągając przy tym wyższą dokładność identyfikacji klauzul ryzyka (94-98% vs. 85% u ludzi)
• Maszyny wykrywają nieścisłości prawne lepiej niż ludzie – systemy AI potrafią wychwycić subtelne sprzeczności między przepisami czy lukami w umowach, które często umykają nawet doświadczonym prawnikom, co w praktyce chroni klientów przed milionowymi karami
• Prawnicy przyszłości muszą łączyć wiedzę prawną z technologiczną – najcenniejsze stają się umiejętności interdyscyplinarnej współpracy z programistami, analityka danych oraz strategiczna interpretacja wyników dostarczanych przez AI, a nie sucha znajomość kodeksów
• Rynek usług prawnych ulega polaryzacji – z jednej strony rozwija się automatyzacja masowych usług (jak generowanie umów czy analiza compliance), z drugiej rośnie wartość wyspecjalizowanego doradztwa opartego na ludzkiej empatii, kreatywności i zdolności negocjacyjnych

AI już dziś zna kodeksy lepiej niż niejeden aplikant

To nie jest wizja przyszłości, ale rzeczywistość, która dzieje się na naszych oczach. Systemy sztucznej inteligencji potrafią przetworzyć i przeanalizować całe zbiory przepisów w kilka sekund, podczas gdy człowiekowi zajęłoby to tygodnie. Nie chodzi tylko o suchą znajomość paragrafów – AI rozumie kontekst, potrafi wskazać powiązania między różnymi aktami prawnymi i wychwycić zmiany, które umknęłyby nawet doświadczonemu prawnikowi. W jednym z testów przeprowadzonych przez dużą kancelarię, system AI poprawnie zidentyfikował 98% istotnych przepisów w sprawie korporacyjnej, podczas gdy zespół prawników osiągnął wynik 85%. To pokazuje, że w niektórych obszarach maszyny już dziś radzą sobie lepiej niż ludzie.

Automatyzacja analizy dokumentów prawnych

Wyobraź sobie, że musisz przejrzeć 10 000 stron dokumentów w sprawie due diligence. Dla prawnika to koszmar, który zajmuje tygodnie i generuje ogromne koszty. Dla AI – to zadanie na kilka godzin. Nowoczesne systemy potrafią nie tylko przeszukiwać dokumenty pod kątem kluczowych zapisów, ale także klasyfikować je, wyciągać najważniejsze informacje i tworzyć zwięzłe raporty. W praktyce wygląda to tak, że prawnik dostaje gotową analizę, a jego rola sprowadza się do weryfikacji i strategicznego wykorzystania tych danych. To nie tylko oszczędność czasu, ale także redukcja błędów ludzkich – zmęczony prawnik może przeoczyć ważny zapis, maszyna nigdy nie jest zmęczona.

Systemy AI w wykrywaniu nieścisłości prawnych

Najbardziej imponujące jest to, jak AI radzi sobie z wykrywaniem subtelnych nieścisłości i luk prawnych. Systemy oparte na głębokim uczeniu potrafią analizować nie tylko pojedyncze zapisy, ale także całe sieci powiązań między przepisami. Wykrywają sprzeczności, które często umykają ludzkiemu oku – na przykład gdy nowa ustawa nie została dostosowana do wcześniejszych regulacji. W jednym z przypadków system AI wskazał potencjalny konflikt między zapisami umowy a lokalnymi przepisami podatkowymi, co uchroniło klienta przed milionowymi karami. To pokazuje, że AI nie zastępuje prawnika, ale staje się jego niezwykle precyzyjnym asystentem, który potrafi dostrzec to, co dla człowieka jest niemal niewidoczne.

Odkryj tajniki finansów i dowiedz się, ile wynosi podatek Belki i jak go uniknąć, aby mądrzej zarządzać swoim kapitałem.

Kto pierwszy traci: co AI robi lepiej od prawników

Niektóre zadania prawnicze znikają w oczach, zastępowane przez algorytmy. AI nie potrzebuje snu, urlopu ani kawy – pracuje non-stop, analizując dane z prędkością niedostępną człowiekowi. W obszarach opartych na powtarzalnych procesach i analizie dużych zbiorów dokumentów, maszyny już dziś osiągają wyniki lepsze niż przeciętny prawnik. Nie chodzi o to, że prawnicy stają się niepotrzebni, ale że ich rola ewoluuje – z wykonawców żmudnych zadań w strategów i kontrolerów pracy AI. Kluczowe jest zrozumienie, które kompetencje warto rozwijać, a które mogą stać się zbędne.

Automatyzacja due diligence i przeglądu dokumentów

Due diligence to idealny przykład zadania, które AI wykonuje z niesamowitą efektywnością. Tradycyjny proces angażował zespoły prawników spędzające tygodnie na wertowaniu tysięcy stron. Dziś specjalistyczne narzędzia jak Kira Systems czy Luminance przetwarzają te same dokumenty w kilka godzin, identyfikując kluczowe zapisy, ryzyka i nieścisłości. W praktyce prawnik otrzymuje gotowy raport z zaznaczonymi punktami wymagającymi uwagi, co pozwala mu skupić się na analizie strategicznej, a nie na żmudnym przeszukiwaniu. To nie tylko oszczędność czasu, ale także znaczne ograniczenie kosztów dla klientów i mniejsze ryzyko pominięcia ważnych informacji.

W jednym z testów przeprowadzonych przez międzynarodową kancelarię, AI przeanalizowała 4500 dokumentów w 2 godziny, znajdując 30 krytycznych luk prawnych, które wcześniej umknęły zespołowi prawników.

AI w obsłudze compliance i ryzyk regulacyjnych

Obsługa compliance to kolejny obszar, w którym AI błyszczy. Systemy monitorują na bieżąco zmiany w przepisach na całym świecie, alertując o nowych wymogach lub konfliktach z istniejącymi procedurami. Działy compliance w korporacjach wykorzystują AI do automatyzacji raportowania, analizy transakcji pod kątem AML (przeciwdziałania praniu pieniędzy) czy śledzenia zgodności z RODO. To nie tylko szybsze reakcje na zmiany, ale także prognozowanie ryzyk – algorytmy potrafią przewidzieć, które obszary działalności firmy mogą być narażone na przyszłe kontrole lub sankcje. Dla prawników oznacza to zmianę z reaktywnego gaszenia pożarów na proaktywne zarządzanie ryzykiem.

Zanurz się w świat elastycznych form zatrudnienia i przekonaj się, co to jest umowa o dzieło i w jakich sytuacjach się opłaca.

Czego AI (jeszcze) nie potrafi: ludzkie aspekty prawa

Choć sztuczna inteligencja radzi sobie znakomicie z analizą danych i przetwarzaniem dokumentów, wciąż pozostaje narzędziem pozbawionym ludzkiej intuicji i emocjonalnego zrozumienia. Prawo to nie tylko zbiór przepisów – to także złożona sieć relacji społecznych, wartości moralnych i kontekstów kulturowych, które maszyna może analizować, ale nie potrafi ich naprawdę poczuc. AI nie zastąpi prawnika tam, gdzie liczy się zrozumienie drugiego człowieka, umiejętność wysłuchania czy zdolność do podejmowania decyzji w oparciu o niepisane normy etyczne. To właśnie te miękkie kompetencje decydują często o wyniku sprawy, zwłaszcza w dziedzinach takich jak prawo rodzinne, opiekuńcze czy mediacje.

Empatia i zrozumienie kontekstu społecznego

AI może przeanalizować tysiące wyroków sądowych, ale nie zrozumie rozpaczy rodzica walczącego o opiekę nad dzieckiem ani lęku przedsiębiorcy stojącego przed bankructwem. Empatia to coś, czego algorytmy nie da się nauczyć – to zdolność do współodczuwania, dostosowania tonu głosu, gestów i słów do emocji klienta. W sprawach rozwodowych, opiekuńczych czy odszkodowawczych klienci potrzebują nie tylko fachowej porady, ale także wsparcia psychologicznego. Tego AI nie zapewni. Prawnik, który potrafi wysłuchać, pocieszyć i wczuć się w sytuację drugiej osoby, nadal pozostaje nie do zastąpienia.

Strategia obrony i negocjacje biznesowe

W sądzie czy podczas negocjacji umów liczy się nie tylko znajomość prawa, ale także sztuka perswazji, improwizacji i czytania między wierszami. AI może przygotować materiał dowodowy i sugerować argumenty, ale nie przewidzi, jak zachowa się sędzia czy druga strona w trakcie procesu. Negocjacje biznesowe to często gra psychologiczna – prawnik musi wyczuć słabe punkty przeciwnika, dostosować strategię do dynamicznie zmieniającej się sytuacji i budować relacje oparte na zaufaniu. Tego algorytmy nie nauczą się nigdy – przynajmniej dopóki nie zaczną odczuwać ludzkich emocji.

Wejdź w fascynujący świat psychologii finansów i zgłębij, na czym polega ekonomia behawioralna i jak można ją wykorzystać w biznesie.

Nowe kompetencje prawnika przyszłości

Prawnik przyszłości to już nie tylko znawca kodeksów, ale architekt rozwiązań prawno-technologicznych. W erze AI kluczowe stają się umiejętności, które łączą tradycyjną wiedzę prawniczą z nowoczesnymi technologiami. Prawnicy muszą nauczyć się współpracować z algorytmami, interpretować ich wnioski i podejmować strategiczne decyzje w oparciu o dane dostarczone przez maszyny. To już nie wystarczy znać prawo – trzeba rozumieć, jak działa system, który je analizuje. Najbardziej poszukiwani będą prawnicy, którzy potrafią myśleć interdyscyplinarnie, łączyć dots między prawem, technologią i biznesem, oraz szybko adaptować się do zmieniających się narzędzi.

Współpraca interdyscyplinarna z technologami

Prawnik przyszłości nie pracuje w izolacji – staje się częścią zespołu złożonego z programistów, analityków danych i projektantów UX. Wspólnie tworzą narzędzia, które nie tylko automatyzują pracę, ale także tworzą nową jakość usług prawnych. W praktyce wygląda to tak, że prawnik tłumaczy specyfikę prawną, technologowie budują algorytmy, a produkt finalny jest lepszy niż cokolwiek, co mogliby stworzyć osobno. Kluczowe jest zrozumienie wzajemnych potrzeb i ograniczeń – prawnik musi wiedzieć, co AI może, a czego nie, technolog musi rozumieć, dlaczego pewne niuanse prawne są kluczowe. To połączenie humanistycznej wrażliwości z technologiczną precyzją tworzy nową jakość w świecie prawa.

• Komunikacja między prawnikami a developerami – prawnik musi umieć precyzyjnie opisać wymagania prawne w języku zrozumiałym dla programistów
• Wspólne projektowanie rozwiązań – np. tworzenie systemów do automatyzacji due diligence lub analizy ryzyk compliance
• Testowanie i walidacja narzędzi – prawnik weryfikuje, czy AI działa zgodnie z zasadami etyki i prawa

W jednej z wiodących kancelarii międzynarodowych powstał specjalny zespół „Law-Tech”, gdzie prawnicy pracują ramię w ramię z inżynierami AI nad tworzeniem narzędzi do predykcji wyroków sądowych.

Analityczne myślenie i interpretacja danych

AI dostarcza tony danych, ale to prawnik musi je przekształcić w strategiczne rekomendacje i actionable insights. Nowa kompetencja to nie tylko analiza suchych faktów, ale także umiejętność wyciągania wniosków z dużych zbiorów informacji, identyfikowania trendów i przewidywania konsekwencji prawnych na podstawie danych historycznych. Prawnik przyszłości musi myśleć jak data scientist – potrafić zadawać właściwe pytania, weryfikować jakość danych i interpretować wyniki w kontekście konkretnej sprawy. To połączenie prawniczej intuicji z analityczną precyzją decyduje o wartości doradztwa.

W praktyce oznacza to, że prawnik nie traci czasu na żmudne przeszukiwanie dokumentów – skupia się na tym, co naprawdę ważne: tworzeniu strategii, negocjacjach i budowaniu relacji z klientem. AI dostarcza narzędzi, ale to człowiek nadaje im sens i kierunek.

Prawnik 2.0: od rzemieślnika do superkonsultanta

Zawód prawnika przechodzi fundamentalną transformację – z rzemieślnika przetwarzającego dokumenty w superkonsultanta, który łączy głęboką wiedzę prawną z technologiczną biegłością. To już nie wystarczy znać kodeksy na pamięć – teraz liczy się umiejętność zadawania AI właściwych pytań, interpretowania jej wyników i przekładania danych na strategiczne decyzje. Prawnik 2.0 nie traci czasu na żmudne przeszukiwanie tysięcy stron – korzysta z algorytmów, które w kilka godzin wykonują pracę, która dotąd zajmowała tygodnie. Jego wartość polega na tym, co maszyny wciąż nie potrafią: kreatywnym myśleniu, budowaniu zaufania i rozwiązywaniu złożonych problemów, gdzie sucha analiza danych to za mało. To prawnik przyszłości – architekt rozwiązań, a nie wykonawca poleceń.

Przejście od godzin rozliczeniowych do wartości dodanej

Tradycyjny model rozliczeń godzinowych powoli odchodzi do lamusa – klienci nie chcą już płacić za czas spędzony na przeglądaniu dokumentów, tylko za konkretną wartość i rozwiązanie problemu. Dzięki AI prawnicy mogą oferować usługi oparte na stałych stawkach lub subskrypcjach, bo narzędzia pozwalają precyzyjnie oszacować czas i koszty pracy. To rewolucja nie tylko ekonomiczna, ale także mentalna – zamiast liczyć godziny, prawnik musi wykazać realny wpływ na sprawę klienta. Przykład? Zamiast fakturować 10 godzin za due diligence, prawnik korzysta z AI, które robi to w 2 godziny, a klient płaci za strategiczną analizę ryzyk i rekomendacje. To właśnie nowa wartość: szybsze, tańsze i lepsze usługi, a nie liczenie minut przy biurku.

Etyczny obowiązek wykorzystania AI w praktyce

Wykorzystanie AI w prawie to już nie tylko kwestia efektywności – to obowiązek etyczny każdego prawnika. Klient ma prawo oczekiwać, że jego sprawa będzie prowadzona z użyciem najlepszych dostępnych narzędzi, które minimalizują ryzyko błędów i przyspieszają proces. Odmawianie korzystania z AI można porównać do lekarskiej niechęci do nowoczesnego sprzętu diagnostycznego – to działanie na szkodę klienta. Co więcej, ubezpieczyciele od odpowiedzialności zawodowej coraz częściej wymagają stosowania narzędzi AI jako standardu najlepszych praktyk. Prawnik, który ignoruje technologię, nie tylko traci konkurencyjność, ale także naraża się na zarzut niedochowania należytej staranności. W erze cyfrowej odpowiedzialność zawodowa oznacza także bycie na bieżąco z tym, co oferuje technologia.

Scenariusze przyszłości: polaryzacja zawodu prawnika

Rozwój sztucznej inteligencji nie prowadzi do całkowitego zniknięcia zawodu prawnika, ale do jego głębokiej polaryzacji i segmentacji rynku usług prawnych. Zamiast jednolitego modelu kancelarii, zobaczymy wyraźny podział na dwie ścieżki: masową automatyzację prostych spraw i elitarnie doradztwo dla złożonych przypadków. Prawnicy, którzy przetrwają i rozwiną się w tej nowej rzeczywistości, to ci, którzy zrozumieją, że ich wartość nie polega już na przetwarzaniu dokumentów, ale na strategicznym myśleniu, kreatywnym rozwiązywaniu problemów i budowaniu relacji z klientem. To nie będzie zawód dla wszystkich – tylko dla tych, którzy potrafią połączyć ludzką wrażliwość z technologiczną biegłością.

Masowe usługi prawne vs. specjalistyczne doradztwo

Po jednej stronie barykady znajdą się zautomatyzowane platformy prawne, oferujące tanie lub nawet darmowe usługi dla powtarzalnych spraw. AI będzie generować pozwy, umowy, odwołania od mandatów czy analizy zgodności z RODO w kilka minut, bez udziału żywego prawnika. To rewolucja dostępności – miliony ludzi zyskają podstawową pomoc prawną za ułamek dotychczasowych kosztów. Po drugiej stronie pozostanie wysokospecjalistyczne doradztwo, gdzie klient płaci nie za czas, ale za ekspertyzę, której AI nie jest w stanie zapewnić:

• Strategie procesowe – planowanie długoterminowych działań w skomplikowanych sprawach sądowych
• Negocjacje kryzysowe – rozwiązywanie konfliktów biznesowych lub rodzinnych wymagających dyplomacji
• Innowacyjne struktury prawne – projektowanie rozwiązań dla nowych technologii jak blockchain czy metaverse
• Doradztwo regulacyjne – pomoc firmom w nawigacji przez szybko zmieniające się przepisy międzynarodowe

Jak mówi jeden z partnerów dużej kancelarii: „AI odbiera nam chleb, ale daje szansę na serwowanie klientom deserów – usług tak wartościowych, że nikt nie pyta o cenę”.

Wzrost znaczenia „ludzkiego pierwiastka” w prawie

Im więcej automatyzacji, tym większe stanie się zapotrzebowanie na to, co czysto ludzkie. Klienci będą płacić premium za prawnika, który nie tylko zna przepisy, ale potrafi wysłuchać, zrozumieć emocje i zaproponować rozwiązanie uwzględniające kontekst życiowy. W sprawach rodzinnych, spadkowych czy biznesowych liczy się nie tylko sucha analiza, ale także umiejętność budowania zaufania, mediacji i empatycznego podejścia. To właśnie te kompetencje decydują często o ostatecznym sukcesie sprawy – a ich nie da się zaprogramować. Prawnik przyszłości to więc nie maszyna do liczenia paragrafów, ale architekt rozwiązań i zaufany doradca, którego wartość mierzy się wpływem na życie klienta, a nie liczbą przepracowanych godzin.

Jak przygotować się na rewolucję AI w prawie

Rewolucja technologiczna w prawie nie jest już odległą przyszłością – dzieje się teraz i prawnicy, którzy chcą pozostać konkurencyjni, muszą aktywnie dostosowywać swoje umiejętności. Kluczem nie jest walka z technologią, ale nauka współpracy z nią. To oznacza zmianę mentalności z tradycyjnego rzemieślnika prawnego w prawnika-architekta, który potrafi zarządzać narzędziami AI, interpretować ich wyniki i dodawać wartość tam, gdzie maszyny nie sięgają. Nie chodzi o to, by zostać programistą, ale by zrozumieć, jak działa technologia, która zmienia Twoją branżę. To jedyna droga, by nie tylko przetrwać, ale także rozwijać się w nowej rzeczywistości.

Kształcenie ustawiczne i śledzenie trendów technologicznych

W świecie, gdzie narzędzia AI ewoluują z miesiąca na miesiąc, stałe dokształcanie się nie jest opcją – to konieczność. Prawnicy powinni regularnie uczestniczyć w szkoleniach z zakresu technologii prawniczych (LegalTech), śledzić doniesienia branżowe i testować nowe rozwiązania. Warto korzystać z platform oferujących kursy online, takich jak Coursera czy edX, gdzie dostępne są specjalizacje z zakresu AI w prawie. Również uczestnictwo w konferencjach, takich jak LegalGeek czy Impact, pozwala na bieżąco śledzić innowacje i nawiązywać kontakty z pionierami w tej dziedzinie. Ci, którzy przestają się uczyć, przestają być konkurencyjni – to już nie tylko frazes, ale rzeczywistość rynku prawniczego.

Budowanie portfolio umiejętności technologicznych

W czasach, gdy AI przejmuje rutynowe zadania, prawnicy muszą inwestować w kompetencje, które wyróżnią ich na rynku. To nie tylko wiedza prawnicza, ale także umiejętność pracy z danymi, podstawy analityki i znajomość narzędzi AI. Warto zacząć od opanowania oprogramowania do automatyzacji dokumentów, takich jak ContractExpress czy Luminance, oraz narzędzi do analizy danych prawnych, jak RAVN czy Kira Systems. Również znajomość podstaw programowania, np. w Pythonie, może okazać się bezcenna – nie po to, by samodzielnie kodować, ale by lepiej komunikować się z zespołami technologicznymi i rozumieć ograniczenia systemów. Portfolio umiejętności technologicznych to dziś równie ważny element CV co doświadczenie w kancelarii.

Wnioski

Sztuczna inteligencja nie zastępuje prawników, ale fundamentalnie przekształca ich rolę. Maszyny przejmują żmudną analizę dokumentów, due diligence i monitoring compliance, osiągając przy tym wyższą skuteczność i szybkość niż człowiek. To uwalnia prawników od rutynowych zadań, pozwalając skupić się na tym, co naprawdę liczy się w zawodzie: strategicznym doradztwie, negocjacjach i budowaniu relacji z klientem.

Kluczowa różnica między człowiekiem a maszyną leży w ludzkich kompetencjach. AI nie posiada empatii, intuicji ani zdolności rozumienia złożonych kontekstów społecznych. Tam, gdzie prawo styka się z emocjami, wartościami lub niepisanych normami, człowiek pozostaje niezastąpiony. Przyszłość należy do prawników, którzy potrafią łączyć tradycyjną wiedzę prawniczą z technologiczną biegłością, współpracując z algorytmami jak z precyzyjnymi asystentami.

Rynek usług prawnych ulega polaryzacji. Z jednej strony rozwija się masowa automatyzacja prostych spraw, z drugiej – elitarne doradztwo oparte na ludzkiej wrażliwości i strategicznym myśleniu. Prawnicy, którzy chcą pozostać konkurencyjni, muszą inwestować w umiejętności technologiczne, śledzić trendy i nauczyć się współpracy z developerami. To już nie kwestia wyboru, ale etycznego obowiązku wobec klientów, którzy oczekują najskuteczniejszych metod działania.

Najczęściej zadawane pytania

Czy AI zastąpi prawników?
Nie, ale zmieni ich rolę. AI przejmie rutynowe zadania analityczne, podczas gdy prawnicy skupią się na strategicznym doradztwie, negocjacjach i rozwiązywaniu problemów wymagających ludzkiej empatii i kreatywności.

W jakich obszarach prawnych AI radzi sobie najlepiej?
Maszyny sprawdzają się znakomicie w automatyzacji due diligence, przeglądzie dokumentów, wykrywaniu luk prawnych i monitorowaniu compliance. Są nieocenione przy analizie dużych zbiorów danych i identyfikacji wzorców, które umykają ludzkiemu oku.

Czego AI nie jest w stanie zastąpić w pracy prawnika?
AI nie posiada empatii, intuicji ani zdolności rozumienia kontekstu społecznego. Nie zastąpi prawnika w mediacjach, negocjacjach wymagających czytania między wierszami ani w sytuacjach, gdzie liczy się zaufanie i wsparcie psychologiczne klienta.

Jakie umiejętności powinien rozwijać prawnik, by nadążyć za zmianami?
Kluczowe stają się kompetencje technologiczne: znajomość narzędzi AI, analityka danych, podstawy programowania oraz umiejętność współpracy z developerami. Równie ważna jest zdolność do strategicznego myślenia i zarządzania relacjami z klientem.

Czy korzystanie z AI w praktyce prawniczej jest już standardem?
Coraz częściej tak. Wiodące kancelarie już wykorzystują AI do automatyzacji powtarzalnych zadań, a ubezpieczyciele od odpowiedzialności zawodowej zaczynają traktować to jako element należytej staranności. Ignorowanie technologii może oznaczać utratę konkurencyjności.

Jak AI wpłynie na koszty usług prawnych?
Automatyzacja pozwala obniżyć koszty rutynowych usług, czyniąc je dostępniejszymi. Jednocześnie rośnie wartość wyspecjalizowanego doradztwa, gdzie klienci płacą za ekspertyzę, a nie za czas spędzony na przeglądaniu dokumentów.